پنل کاربری :
نسخه فارسی

النسخة العربية

English version


الالال
حکایت شمارهٔ ۲۰ از باب پنجم در عشق و جوانی گلستان سعدی

قاضی همدان را حکایت کنند که با نعلبند پسری سر خوش بود و نعل دلش در آتش روزگاری در طلبش متلهّف بود و پویان و مترصّد و جویان و بر حسب واقعه گویان

 

سرو بلند          بر بود دلم ز دست و در پای فکند

 

 

زاید الوصف رنجیده دشنام بیتحاشی داد و سقط گفت و سنگ برداشت و هیچ از بی حرمتی نگذاشت قاضی یکی را گفت از علمای معتبر که هم عنان او بوددر بلاد عرب گویند ضربُ الحبیب زَبیبٌهمانا کز وقاحت او بوی سماحت همی‌آید.

این بگفت و به مسند قضا باز آمد تنی چند از بزرگان عدول در مجلس حکم او بودندی زمین خدمت ببوسیدند که به اجازت سخنی بگوییم اگر چه ترک ادبست و بزرگان گفته‌اند

الاّ به حکم آن که سوابق انعام خداوندی ملازم روزگار بندگانست مصلحتی که بینند و اعلام نکنند نوعی از خیانت باشد طریق صواب آن است که با این پسر گرد طمع نگردی و فرش ولع در نوردی که منصب قضا پایگاهی منیع است تا به گناهی شنیع ملوّث نگردانی و حریف این است که دیدی و حدیث این که شنیدی

 

 

بسا نام نیکوی پنجاه سال                  که یک نام زشتش کند پایمال

ملامت کن مرا چندان که خواهی          که نتوان شستن از زنگی سیاهی

 
این بگفت و کسان را به تفحص حال وی بر انگیخت و نعمت بی کران بریخت و گفته‌اند هر که را زر در ترازوست زور در بازوست و آنکه بر دینار دسترس ندارد در همه دنیا کس ندارد. فی الجمله شبی خلوتی میسر شد و هم در آن شب شحنه را خبر شد قاضی همه شب شراب در سر و شباب در بر از تنعم نخفتی و بترنّم گفتی

 

 

یک دم که چشم فتنه بخفته است زینهار          بیدار باشد تا نرود عمر بر فسوس

بانگ صبح          یا از در سرای اتابک غریو کوس

 

 

قاضی درین حالت که یکی از متعلقان در امد و گفت چه نشستی خیز و تا پای داری گریز که حسودان بر تو دقّی گرفته‌اند بل که حقی گفته تا مگر آتش فتنه که هنوز اندکست به آب تدبیری فرو نشانیم مبادا که فردا چو بالا گیرد عالمی فرا گیرد. قاضی متبسم درو نظر کرد و گفت

 

را          چه تفاوت کند که سگ لاید

 

 
ملک را هم در آن شب آگهی دادند که در ملک تو چنین منکری حادث شده است، چه فرمایی؟ ملک گفتا من او را از فضلای عصر میدانم و یگانه روزگار باشد که معاندان در حق وی خوضی کرده‌اند. این سخن در سمع قبول من نیاید مگر آنگه که معاینه گردد که حکما گفته‌اند.

شنیدم که سحر گاهی با تنی چند خاصان به بالین قاضی فراز آمد شمع را دید ایستاده و شاهد نشسته و میریخته و قدح شکسته و قاضی در خواب مستی بی خبر از ملک هستی به لطف اندک اندک بیدار کردش که خیز آفتاب بر امد. قاضی دریافت که حال چیست، گفتا از کدام جانب بر آمد؟ گفت از قبل مشرق.

گفت الحمد لله که در توبه همچنان بازست به حکم حدیث که

لایُغلَقُ علی العباد حتی تَطلَعَ الشمسُ مِن مَغربِها استَغْفِرُک اللّهُمَّ و اَتوبُ الیک.

 

 

گر گرفتارم کنی مستوجبم          ور ببخشی عفو بهتر کانتقام

 

 
ترا با وجود چنین منکری که ظاهر شد سبیل خلاص صورت نبندد این بگفت و موکلان در وی آویختند گفتا که مرا در خدمت سلطان یکی سخن باقیست ملک بشنید و گفت این چیست؟ گفت

 

 

اگر خلاص محالست ازین گنه که مراست          بدان کرم که تو داری امیدواری هست

 

 

گیرند گفت ای خداوند جهان پرورده نعمت این خاندانم و این گناه نه تنها من کرده‌ام دیگری را بینداز تا من عبرت گیرم ملک را خنده گرفت و به عفو از خطای او در گذشت و متعندان را که اشارت به کشتن او همی‌کردند گفت:

 

 

چنین خواندم که در دریای اعظم          به گردابی در افتادند باهم

همی‌گفت از میان موج و تشویر          مرا بگذار و دست یار من گیر

حدیث عشق از آن بطال منیوش          که در سختی کند یاری فراموش

که سعدی راه و رسم عشق بازی          چنان داند که در بغداد تازی

اگر مجنون لیلی زنده گشتی          حدیث عشق ازین دفتر نبشتی

 

 

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------                  
Share Subscribe

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------


این مطلب در 716 روز پیش در دانشنامه شعرآور منتشر شده با شماره پیگیری 18026
گردآوری : انتشارات شعرآور
برچسب ها: ,
ارسال به دوستان:
    Friend Email
    Enter your message